psychomed

Alicja Mistarz specjalista psychiatra




stres


Twórcą pojęcia stres jest kanadyjski lekarz endokrynolog i patofizjolog węgierskiego pochodzenia Hans Hugo Selye. W 1956r wydał książkę "Stres życia", w której opisał zjawisko stresu i jako pierwszy wysnuł hipotezę, że wiele chorób somatycznych jest wynikiem nieporadzenia sobie przez organizm człowieka ze zmianami, jakie wywołuje zjawisko stresu. Czynniki, które wywołują stres nazwał stresorami. Organizm poddany działaniu stresora reaguje złożonym mechanizmem fizjologicznym, który Selye nazwał ogólnym zespołem przystosowania (GAS).

Stres jest fizjologiczną reakcją na bodziec zewnnątrz- lub wewnątrzpochodny zwany stresorem, dążącą do zachowania równowagi (homeostazy) organizmu. Dla odpowiedzi ustroju nie ma znaczenia czy stresor jest czynnikiem pochodzącym z zewnątrz czy wewnątrz organizmu, czy jest zjawiskiem fizycznym (uderzenie, upadek, prąd, itp), chemicznym (brak tlenu, środki konserwujące w żywności, itp), biologicznym (np.infekcje), czy psychologicznym (wydarzenia wywołujące silne emocje - pozytywne lub negatywne).

W sytuacji, kiedy poziom stresu jest adekwatny do możliwosci obronnych organizmu, mobilizuje nas do działania mówimy o eustresie. Kiedy przekracza te możliwości pojawia się dystres czyli taki poziom odpowiedzi organizmu, który w porę nie zatrzymany, prowadzi do fazy wyczerpania.

O ile człowiek może w niewielkim stopniu uniknąc stresorów fizycznych, chemicznych czy biologicznych - choć możemy starać się przebywać najczęściej w czystym powietrzu, jeść najzdrowsze jedzenie, unikać hałasu, wypadków - o tyle głównie od naszej oceny (interpretacji) zależy, jak bardzo wpłyną na nas stresory pochodzenia psychologicznego. Każdy z nas ma własne, wypracowane strategie radzenia sobie z sytuacjami ocenianymi jako trudne czy zagrażające. W większości wypadków pozwalają one zmniejszyć poziom stresu, zachować równowagę i działają prorozwojowo. Są jednak i takie, które przynoszą dokładnie odwrotne skutki. Mówimy wówczas o reakcjach dezadaptacyjnych, mających wymiar psychologiczny i psychosomatyczny (stany lękowe, depresyjne, zwyżki ciśnienia, przyśpieszenie tętna, dysfunkcje przewodu pokarmowego, hyperglikemia, dysproteinemia, itp).

Zdarzają się tak silnie stresujące wydarzenia i sytuacje (psychiczne lub fizyczne), o charakterze niezwykle zagrażającym, katastroficznym, które przez każdego człowieka są odbierane są jako głębokie nieszczęście, na które każdy zareaguje objawami ostrej reakcji na stres oraz zespołu stresu pourazowego. W takich sytuacjach osobowość, indywidualne strategie radzenia sobie w stresie mają drugorzędne znaczenie.


KWESTIONARIUSZ HOLMESA I RAHE (SRRS)


Skala stresu opracowana przez amerykańskich psychiatrów Thomasa Holmesa oraz Richarda Rahe ukazuje zależność między stresującymi wydarzeniami (stresorami) a prawdopodobieństwem odczuwania dolegliwości somatycznych lub zachorowania na poważną chorobę somatyczną. Należy pamiętać, że sama liczba stresorów jest mało istotna bez subiektywnej oceny ich znaczenia, a także indywidualnej odporności osoby na stres, stylu radzenia sobie ze nim, aktualnego stanu zdrowia, cech osobowości (jak np. poczucie koherencji), zasobów materialnych czy wsparcia społecznego.

Możesz więc przeżyć wiele stresogennych wydarzeń i nie odczuwać jego negatywnych skutków, ponieważ Twoja odporność na stres jest podwyższona. Podobne zdarzenia u osoby wrażliwej mogą mieć bardzo duże konsekwencje zdrowotne.

Zrób test i poznaj poziom ryzyka odczuwania dolegliwości psychosomatycznych spowodowanych przez zdarzenia, jakich doświadczyłeś w ciągu ostatniego roku.



PPS-10 SKALA ODCZUWANEGO STRESU (PSS-10 S. Cohen & G. Williamson)

Mierzy poziom komfortu psychicznego, związanego z radzeniem sobie w sytuacjach odbieranych subiektywnie jako stresujące. Jest miarą stresu przewlekłego, który stanowi czynnik ryzyka zachorowania na choroby somatyczne i zaburzenia psychiczne.